لکنت زبان کودکان چیست

لکنت زبان کودکان چیست ؟

بوجود آمدن ناروانی در مراحل گفتار روشی طبیعی است. گفتار عملی پیچیده هست که از ایده پردازی در ذهن شروع شده و با حرکت های هماهنگ تعداد بسیار زیادی از عضلات لب ها، زبان، حلق، حنجره و دیافراگم همراه عضلات قفسه سینه ادامه پیدا می کند. ممکن است این فرایند پیچیده با وجود خطاهایی از بین برود. همه ما تجربه پیدایش ناروانی در گفتار را به طور وقفه یا گیر، تکرار کلمه یا قسمتی از آن یا طولانی شدن بیش از اندازه تولید بعضی اصوات تجربه داشته ایم. زمانی که این ناروانی ها تا اندازه ای بالاتر برود که به روند طبیعی گفتار صدمه برساند، توجه شنونده را به خود جلب کرده و موجب پیدایش نگرانی و احساسات منفی در گوینده شود، دیگر با ناروانی طبیعی گفتار روبرو نیستیم بلکه با پدیده ای پاتولوژیک به نام لکنت زبان مواجه می شویم. در این مقاله قصد داریم در خصوص لکنت زبان بیشتر صحبت کنیم.

علائم لکنت کودکان

روشن ترین علامت لکنت همان وقفه هایی است که در گفتار دیده می شود. مکث های ناخواسته، گیر و بروز اسپاسم در عضلات لب ها، زبان یا تارهای صوتی حنجره، تکرار غیر عادی هچایی از یک کلمه و کشیدن یک صامت یا مصوت از رایج ترین این علامت ها می باشند. اما علامت لکنت تنها به این موارد نیست. ترس از بیان بعضی کلمات و جایگزین کردن کلمه های دیگر، دوری از صحبت کردن در بعضی موقعیت ها و توسل به حرکت های جبرانی مثل فشار وارد کردن به لب ها، بستن چشم ها، مشت کردن دست ها و انقباض عضلات بدن از نشانه های دیگر لکنت محسوب می شود. شخص فکر می کند می تواند به کمک این حرکات از مکث در صحبت کردن رها شود، در صورتی که این رفتارها خود موجب شدت لکنت و سخت تر شدن درمان آن می گردد.

علت لکنت کودکان

هیچ کودکی با لکنت به دنیا نمی ‌آید و اولین کلمه‌ ها را با لکنت بیان نمی‌ کند. لکنت، به ‌طور معمول، بین دو تا پنج سالگی و پس از سپری ‌شدن دوره ‌ای از رشد طبیعی گفتار کودک بروز می ‌کند. اگرچه بیشتر خانواده‌ ها ترس یا ترومای عاطفی را عامل اصلی لکنت می ‌دانند، ولی در نبود زمینه ‌های ژنتیکی، ترس به ‌تنهایی نمی ‌تواند باعث ایجاد لکنت شود. به‌ طور تقریبی ۶۰% از مبتلایان به لکنت، در خانواده یا اقوام نزدیک خود، فرد دیگری را که لکنت دارد می ‌شناسند.

بخوانید   حصبه چیست

اولین ناروانی‌ های گفتاری کودک نتیجه ناهماهنگی توانایی‌های ذهنی و حرکتی اوست. کودک سعی دارد ایده ‌هایش را، همانند بزرگسالان، در قالب جمله ‌های طولانی و پیچیده بریزد و آن‌ها را به‌ سرعت بیان کند. این در حالی است که او مهارت لازم را ندارد و هنوز مناطق حرکتی مغزش به کارایی کافی نرسیده ‌اند. قرارگرفتن کودک در چنین شرایطی به بروز ناروانی‌های طبیعی می ‌انجامد. در صورتی که میزان این ناروانی‌ ها زیاد باشد یا خانواده و اطرافیان کودک با نگرانی و حساسیت نسبت به آن موضع بگیرند و یا کودک در محیطی پرتنش رشد کند، احتمال تشدید ناروانی‌ ها و تبدیل آن به لکنت افزایش می‌ یابد.

درواقع، لکنت محصول مجموعه ‌ای از علل فیزیولوژیکی اختلال در غلبۀ نیم‌کره‌ای مغز، ژنتیکی وجود زمینۀ ژنتیکی، عاطفی هیجان شدید، خانوادگی انتظارات نامعقول، حساسیت ‌های مفرط و سخت‌گیری‌های تربیتی و اضطراب ‌های محیطی است و نمی‌ توان تنها یکی از این عوامل را علت وقوع آن دانست.

پیش ‌گیری از لکنت

فکر نکنید اگر کودکتان زود زبان باز کرده و در حال حاضر خوب و روان صحبت می ‌کند، دیگر از هرگونه مشکل گفتاری مصون خواهد بود. بیشتر کودکانی که در سنین ۲ تا ۴ سالگی علائم ناروانی و حتی لکنت را نشان می ‌دهند، قبل از بروز این علائم، راحت و روان صحبت می‌ کرده ‌اند. به یاد داشته باشید، فراهم‌آوردن محیطی آرام و دور از هرگونه ترس، هیجان شدید و فشارهای تربیتی، برای پیش ‌گیری از ابتلای کودکتان به ناروانی گفتار، بسیار اهمیت دارد.

بخوانید   بیماری آتاکسی چیست

برخی از رویدادهایی که ممکن است باعث بروز ناگهانی علائم لکنت در کودک شود عبارت‌ است از:

  • جدا کرد یکباره جای خواب کودک
  • بدنیا آمدن نوزاد بعدی
  • از شیر گرفتن کودک
  • بستری شدن در بیمارستان یا مراجعه به دندانپزشک
  • مشاجره شدید والدین در حضور کودک
  • فرستادن ناگهانی کودک به مهد کودک
  • هیجان بسیار شدید
  • تصادف رانندگی
  • آموزش آداب توالت رفتن از پوشک گرفتن کودک
  • مرگ یکی از بستگان نزدیک
  • برخورد کودک با حیوانات و ترس از آن ها
  • مسافرت طولانی یکی از والدین
  • جدایی والدین طلاق

بیشتر این اتفاقات اجتناب‌ ناپذیرند و برخی دیگر مانند آموزش آداب توالت ‌رفتن یا از شیر گرفتن کودک به ‌واقع برای رشد و تربیت کودک ضروری هستند. لذا باید تلاش کرد این رویدادها به ‌تدریج و در زمان مناسب رخ دهند تا میزان اضطرابی که به کودک وارد می‌ شود به حداقل برسد.

درمان لکنت

مطابق به آمار بدست آمده ۱ درصد از جمعیت بزرگسالان جامعه لکنت ‌زبان دارند و تعداد مردان دچار لکنت ‌زبان چهار برابر زنان است. در کودکان میزان شیوع  در حدود ۵ درصد است یعنی ۸۰ درصد کودکان مبتلا به لکنت بهبود می ‌یابند و تنها ۲۰ درصد آن ‌ها تا بزرگسالی با این مشکل دست و پنجه نرم می‌ کنند. نقش خانواده در پیش ‌گیری از انتقال لکنت به دورۀ بزرگسالی بسیار پراهمیت است. پیش ‌گیری و مداخلۀ زود هنگام در درمان لکنت یک اصل است. خانواده‌ هایی که کودک را به‌ دلیل لکنت ‌زبان سرزنش نمی‌ کنند، نگرانی خود را به کودک انتقال نمی ‌دهند‌، باحوصله به گفته‌ های کودک گوش می ‌‌کنند، سرعت گفتاری خود را کاهش می ‌دهند، محیطی آرام و دور از تنش برای او فراهم می ‌کنند و با مشاهدۀ اولین علائم لکنت به متخصصان گفتاردرمانی مراجعه می‌ کنند احتمال تداوم لکنت را در کودکشان بسیار کاهش می‌ دهند.

درمان افرادی که در بزرگسالی هم دچار لکنت هستند فرآیندی طولانی و تدریجی است. اگرچه داروها در کاهش اضطراب مبتلایان به لکنت مؤثرند، ولی متأسفانه تاکنون هیچ دارویی با تأثیرات ماندگار و دائمی در بهبود لکنت شناخته نشده است. بنابراین، درمان بر پایۀ اصلاح الگوهای نادرست گفتاری و سازماندهی مجدد سیستم عصبی برای کنترل موفق گفتار استوار است. گفتاردرمانگران نحوۀ کنترل سرعت گفتار و نظارت بر آن را به بیماران خود می‌ آموزند. همچنین، با بیماران تمرین می‌ کنند که چگونه تنش عضلات گفتاری خود را کاهش دهند و گفتاری بدون فشار و تقلا داشته باشند. از سوی دیگر، جنبۀ مهمی از درمان لکنت کودکان تمرکز بر رفع نگرانی ‌ها و انگاره ‌هایی است که در اثر تداوم لکنت طی سال ‌ها در ذهن بیمار شکل گرفته است. خطاهایی که خانواده، مدرسه، همسالان و سایر افراد جامعه در برخورد با لکنت فرد مرتکب می‌ شوند در ایجاد این برانگیختگی ‌ها و باورها مؤثر است.

بخوانید   فشار خون در سالمندان

باورهای غلطی که منجر به ترس از بیان برخی کلمات شده و لکنت را تشدید کرده است. درواقع، درمان نگرش‌ ها و عواطف بیمار بخش عمده‌ ای از فرآیند درمان است که بدون آن امکان موفقیت وجود ندارد. بنابراین، درمانگران نه تنها باید دربارۀ سازوکارهای زیربنایی گفتار دانش کافی داشته باشند، بلکه ضروری است بتوانند از روش ‌های روان‌ شناختی اصلاح رفتار، شناخت ‌درمانی و حساسیت ‌زدایی نیز بهره ببرند و در صورت لزوم، از همکاری روان ‌شناسان مجرب در این زمینه استفاده کنند.

نتیجه گیری

با توجه به آنچه گفته شد، لکنت بیماری هزارچهره‌ ای است که به علل بسیار متنوعی رخ می ‌دهد و درمان دارویی ندارد. در این میان، نقش اراده و انگیزۀ بیمار در درمان لکنت بسیار پررنگ است. کسی که می‌ خواهد بر لکنتش غلبه کند باید پرتلاش و پیگیر باشد، از شکست ‌های احتمالی دلسرد نشود، از استمرار تمرینات و طولانی‌ شدن دورۀ درمان خسته نشود، شجاعت کافی برای درافتادن با نگرش‌ها و هیجان منفی خود را داشته باشد و خود را برای تغییر جنبه‌های مختلفی از رفتار و شخصیتش آماده کرده باشد.

۰/۵ (۰ نقد و بررسی)