ایجاد دلبستگی ایمن بین مادر یا پرستار کودک با کودک

ایجاد دلبستگی ایمن بین مادر یا پرستار کودک با کودک

دلبستگی به مجموعه رفتاری هایی که موجب بوجود آمدن یک رابطه عاطفه قوی بین دو نفر می گردد گفته می شود. از مهمترین خصوصیات انسان توانایی در شکل دادن به رابطه بین شخصی و حفظ آن روابط است. این رابطه ها که برای هر یک از ما برای حفظ بقا، تولید مثل، عشق، شغل و …. کاملا ضروری است، شکل های گوناگونی به خود می گیرد، ولی ابتدایی ترین و مهم ترین نوع دلبستگی که پایه و اساس تمام روابط عاطفی بعدی ما را شکل می دهد دلبستگی بین مادر یا پرستار کودک در دوران شیرخوارگی دو سال اول زندگی است.

چرا کودک وابسته می شود؟

وابسته شدن کودک به مادر یا پرستار در اوایل سال زندگی، مبنای محکمی برای رشد بعدی او بوجود می آورد. کودک و مادر به صورت غریزی به یکدیگر وابسته می شوند . کودک با غان و غون کردن، لبخند زدن و سینه خیز رفتن سعی می کند مادر را نزدیک خودش نگه دارد. این پیوند به کودک کمک می کند که در مقابل خطرات از خودش محافظت کند و زنده بماند . در واقع تکامل با قراردادن امکان ایجاد دلبستگی بین انسان ها به رشد زندگی اجتماعی و زنده ماندن آنها کمک می کند.  کودک به خصوص در شش ماه دوم زندگی نشانه هائی از دلبستگی را به افرادی خاص مانند مادر و یا پرستارش نشان می دهد.

یک دلبستگی ایمن را شکل بدهید

از مهم ترین عوامل پیشگیری از بروز اضطراب و بسیاری از مشکلات روانی و بین فردی در بزرگسالی این است که سبک دلبستگی کودک را به شیوه ایمن شکل دهید. دلبستگی ایمن در سنین بسیار پایین در کودک شکل می گیرد. یعنی دقیقاً در همان زمانی که نوزاد شروع به شناخت دنیا می کند. در صورتی که او هرباری که گریه می کند و نیازهایی مثل گرسنگی، در آغوش گرفته شدن و  تعویض پوشک را با گریه ابراز می کند، پاسخ فوری و متناسب با نیازش دریافت کند ، کم کم به این نتیجه می رسد که دنیا جای قابل اعتمادی  برایش است. این اعتماد به طور تدریجی رشد می کند و به حدی می رسد که در سنین دو سالگی ، یعنی وقتی کودک می تواند مستقلانه حرکت کند ، از والدینش به آسانی جدا می شود.

بخوانید   مشکلات و بیماری های شایع در دوران نوزادی

ایجاد دلبستگی ایمن بین مادر یا پرستار کودک

کودک دارای دلبستگی از نوع ایمن، در صورتی که در مکانی مانند یک فروشگاه قرار گیرد می تواند بدون اضطراب و ناراحتی، کمی از والدین خود تا جایی که در دیدرس باشند فاصله بگیرد و هرگاه فاصله زیاد شود به دنبال آنان می گردد.

کودک دارای دلبستگی آشفته یا نا ایمن، ممکن است به لحاظ عدم اعتماد به محیط و احساس تهدید و دشمنی از جانب آن، هرگز از والدین خود حتی هنگامی که در دیدرس کودک هستند دور نشوند و به آنها بچسبند.  کودک دارای سبک دلبستگی اجتنابی نیز ممکن است بی توجه به مقدار فاصله، آن قدر دور شود که یافتنش دشوار شود. در واقع کودک به گونه ای سرد و بی تفاوت رفتار می کند که گویی اصلاً حس دلبستگی نسبت به والدینش ندارد.

 پرستار کودک و حس استقلال در کودکان

 شیوه شکل دادن دلبستگی ایمن در کودک به مادر و پرستار کودک دائمی

در دو سال اول زندگی ، پدر نقش چندانی در زندگی هیجانی کودک ندارد و نقش اصلی بر عهده مادر کودک می باشد. مگر اینکه مادر کودک به هر دلیلی غایب باشد و وظیفه مراقبت اصلی کودک تغذیه و… برعهده پدر باشد. لذا مخاطب این بخش ، مادر یا پرستار اصلی کودک است.

  • از زمان تولد تا ۲ الی ۵/۲ سالگی، نیازهای کودک باید به طور فوری و مناسب با نوع نیاز، رفع شود.
  • حداقل در شش ماه اول زندگی کودک، پرستار کودک باید یک فرد ثابت ترجیحا مادر یا جانشین مادر باشد. در صورتی که به هر علتی قرار است مراقبت از کودک به شخص دیگری واگذار شود، بهتر است در شش ماهگی یعنی پیش از شکل گیری به مرحله اضطراب جدایی کودک با او آشنا شود و به او عادت کند. مادران شاغل باید توجه داشته باشند که بین سنین ۸ تا ۱۴ ماهگی اقدام به تعویض پرستار اصلی کودک نکنند. ایده آل ترین حالت این است که مادر دو سال تمام به صورت کامل و تمام وقت مراقبت از کودک را بر عهده داشته باشد که البته امکان دارد در شرایطی این ایده آل محقق نشود.
  • برای شکل دادن به یک دلبستگی ایمن، فقط حضور مادر یا پرستار نمی تواند کافی باشد. بلکه پاسخگویی هیجانی او نیز مهم است . نوزاد باید درک کند که مادر او را می بیند و به او توجه مثبت دارد . او را لمس کند، به او لبخند بزند و با او ارتباط چشمی برقرار کند و حالات چهره ای اش را به نوزاد نشان دهد.  شیردهی با پستان به نوزاد، می تواند نقش مهمی در این فرایند داشته باشد، هرچند مادرانی که به هردلیلی چنین امکانی را ندارند، می توانند هنگام تغذیه با شیشه نیز این تماس مثبت را برقرار کنند.
  • این ایده آل است که سعی کنید که ساعت خواب و بیداری، تغذیه و تعویض پوشک نوزاد، الگوی منظم و برنامه خاصی داشته باشد. با این وجود، باید به محض گرسنگی نوزاد، حتی در صورتی که خارج از این برنامه باشد، نیاز کودک سریعآً مرتفع شود.
بخوانید   نشانه های مشکلات روانی کودکان و نوجوانان

ایجاد دلبستگی ایمن

توجه داشته باشید که  نوزاد اسباب بازی شما نیست. بعضی والدین با نوزاد یا کودک شان شبیه به عروسک رفتار می کنند. به این معنا که هر زمان خودشان حوصله و انرژی دارند، با او بازی می کنند یا برای او وقت می گذارند و او را بغل می کنند، در حالی که هرزمان حوصله ندارند یا کارهای دیگری دارند به سادگی او را نادیده می گیرند. این روش غلط می تواند باعث شکل گیری دلبستگی نا ایمن در کودک  شود. زیرا در واقع این والدین  براساس نیازهای خودشان به کودک پاسخ می دهند، نه بر اساس نیازهای کودک.

  • برای مراقبت از کودک آرامش خودتان را حفظ کنید. مادران مضطرب، وقتی نوزاد گریه یا بی قراری می کند، خودشان هم دستپاچه و مضطرب می شوند . این هول شدن و برانگیختگی  آنها از طریق حالات چهره  شان  و نیز لمس نوزاد، به او نیز انتقال پیدا می کند.  این اضطراب  باعث می شود مادر نتواند به روش مطلوب نیاز کودک را پاسخگو باشد . نوزاد خیلی خوب می تواند ضربان تند قلب مادر و تنفس سریع او را تشخیص دهد . چرا که ۹ ماه در رحم مادر زندگی کرده  است.
  • رفتار مداوم و پایدار داشته باشید. بهتر است همیشه یک روند ثابت و منطقی را در مراقبت با نوزاد و کودک تان حفظ کنید . در این صورت نوزاد یا کودک به محض این که می خواهد اعتماد کند و دلبستگی را شکل دهد، ناکام می شود.  مقصود از رفتار ثابت و مداوم این نیست که ۲۴ ساعت وقت تان را صرف نوزاد کنید. بلکه ، مقصود این است که یک تعادل را بین وقتی که برای مراقبت از کودک می گذارید و زمانی که صرف خودتان می کنید باید رعایت کنید. این گونه نباشد که یک دوره  انرژی زیادی صرف کنید و از خواب و نیازهای شخصی تان به خاطر او صرف نظر کنید و بعد یکباره خسته شوید و او را به حال خودش رها کنید. بهتر این است که همیشه تعادل را رعایت کنید.
  • حس استقلال را در کودک تشویق و تقویت کنید. به جای اینکه از آن دسته والدینی باشید که کودک را به خود آویزان می کنند ، سعی کنید که کودک را تقویت کنید که متناسب با سن شان ، مستقل عمل کنند . کارهای شخصی شان را خودشان انجام دهند، با دیگران ارتباط برقرار کنند و تنها بازی کنند. در صورتی که کودک ۵-۴ ساله تان اظهار علاقه می کند که شبی را در منزل مادربزرگش بخوابد ، به او این اجازه را بدهید.
ایجاد دلبستگی ایمن
ایجاد دلبستگی ایمن

 

بخوانید   تیک عصبی در کودکان (بخش اول)
۰/۵ (۰ نقد و بررسی)